सन् २०३० को फिफा विश्वकप तीन महादेशका ६ देशमा

सन् २०३० को फिफा विश्वकप फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा विशेष संस्करणका रूपमा आयोजना हुँदैछ। विश्वकपको १०० औँ वार्षिकोत्सव (Centenary Edition) का अवसरमा पहिलो पटक प्रतियोगिता तीन महादेश र छ देशमा आयोजना हुनेछ। मुख्य खेलहरू स्पेन, पोर्चुगल र मोरक्कोमा हुनेछन् भने विश्वकपको शतवार्षिकीको सम्मानस्वरूप उरुग्वे, अर्जेन्टिना र पाराग्वेमा उद्घाटन चरणका विशेष खेलहरू खेलाइनेछन्।

फिफाले यस संस्करणलाई केवल एउटा प्रतियोगिता नभई विश्व फुटबलको १०० वर्षे यात्राको उत्सवका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। सन् १९३० मा पहिलो विश्वकप आयोजना भएको उरुग्वेलाई सम्मान गर्दै उद्घाटन खेल त्यहीँबाट सुरु हुनेछ।

कहिले हुँदैछ प्रतियोगिता ?

फिफाको प्रस्तावित कार्यतालिका अनुसार प्रतियोगिताको सुरुवात जुन ८ र ९, २०३० मा उरुग्वे, अर्जेन्टिना र पाराग्वेमा हुने तीन विशेष खेलबाट हुनेछ। त्यसपछि जुन १३ र १४ मा मोरक्को, स्पेन र पोर्चुगलमा आधिकारिक उद्घाटन समारोह तथा मुख्य प्रतियोगिता सुरु हुनेछ।

प्रतियोगिताको फाइनल जुलाई २१, २०३० मा हुने अपेक्षा गरिएको छ। विस्तृत खेल तालिका भने फिफाले पछि सार्वजनिक गर्नेछ।

किन छ दक्षिण अमेरिकामा विशेष खेल ?

सन् १९३० मा उरुग्वेले पहिलो विश्वकप आयोजना गरेको थियो। त्यही ऐतिहासिक क्षणलाई सम्झँदै फिफाले उरुग्वेमा एउटा उद्घाटन खेल आयोजना गर्ने निर्णय गरेको हो।

अर्जेन्टिनाले पहिलो विश्वकपमा उपविजेता बनेको इतिहास बोकेको छ भने पाराग्वे दक्षिण अमेरिकी फुटबल महासंघ (CONMEBOL) को मुख्यालय रहेको देश भएकाले ती दुई राष्ट्रलाई पनि एक–एक विशेष खेल आयोजना गर्ने अवसर दिइएको हो।

पहिलो पटक तीन महादेशमा विश्वकप

यसअघि कुनै पनि पुरुष विश्वकप तीन महादेशमा आयोजना भएको थिएन।

• युरोप : स्पेन, पोर्चुगल
• अफ्रिका : मोरक्को
• दक्षिण अमेरिका : उरुग्वे, अर्जेन्टिना, पाराग्वे

यसले २०३० को संस्करणलाई विश्वकप इतिहासकै सबैभन्दा फरक र प्रतीकात्मक प्रतियोगिता बनाउनेछ।

६ टोलीले सुरक्षित गरिसके स्थान

आयोजक राष्ट्र भएकाले निम्न ६ टोली स्वतः विश्वकपमा छनोट भइसकेका छन्–

• स्पेन
• पोर्चुगल
• मोरक्को
• उरुग्वे
• अर्जेन्टिना
• पाराग्वे

बाँकी ४२ टोली महादेशीय छनोट प्रतियोगिताबाट तय हुनेछन्।

प्रतियोगिताको ढाँचा

हालको निर्णयअनुसार विश्वकपमा ४८ टोली सहभागी हुनेछन्। यही ढाँचा पहिलो पटक २०२६ विश्वकपबाट सुरु भएको हो।

• १२ समूह
• प्रत्येक समूहमा ४ टोली
• समूह विजेता र उपविजेता तथा उत्कृष्ट आठ तेस्रो स्थानका टोली नकआउट चरणमा प्रवेश गर्ने
• कुल १०४ खेल आयोजना हुनेछन्।

६४ टोली बनाउने सम्भावना पनि खुला

फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले २०३० विश्वकपलाई ६४ टोलीसम्म विस्तार गर्ने प्रस्तावमाथि अध्ययन र छलफल हुने बताएका छन्।

दक्षिण अमेरिकी फुटबल महासंघ (CONMEBOL) ले शतवार्षिकी संस्करण भएकाले बढी देशलाई अवसर दिन प्रतियोगिता विस्तार गर्नुपर्ने प्रस्ताव अघि सारेको छ। तर फिफाले यसबारे अन्तिम निर्णय गरेको छैन।

यात्रा व्यवस्थापनमा विशेष योजना

दक्षिण अमेरिकामा पहिलो खेल खेल्ने टोलीहरूलाई त्यसपछि युरोप वा अफ्रिकामा पुगेर दोस्रो खेल खेल्नुपर्ने भएकाले फिफाले उनीहरूलाई करिब ११–१२ दिनसम्म अतिरिक्त विश्राम र यात्रा समय दिने विशेष तालिका तयार पारेको छ।

यसले खेलाडीको स्वास्थ्य, यात्रा व्यवस्थापन र प्रतिस्पर्धात्मक सन्तुलन कायम गर्ने उद्देश्य राखेको फिफाले जनाएको छ।

विश्वकपको १०० वर्षे यात्रा

विश्व फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगिता पहिलो पटक जुलाई १९३० मा उरुग्वेमा आयोजना भएको थियो।

त्यसबेला केवल १३ टोली सहभागी थिए। फाइनलमा उरुग्वेले अर्जेन्टिनालाई ४–२ ले हराउँदै पहिलो विश्व च्याम्पियन बनेको थियो।

त्यसयता विश्वकप निरन्तर विस्तार हुँदै आएको छ।

• १९३० : १३ टोली
• १९९८ : ३२ टोली
• २०२६ : ४८ टोली
• २०३० : ४८ टोली (हालको निर्णयअनुसार)

यस संस्करणले विश्वकपको १०० वर्ष पूरा भएको ऐतिहासिक अवसर मनाउनेछ।

त्यसपछि २०३४ मा कहाँ ?

२०३० पछि हुने २०३४ फिफा विश्वकपको आयोजना साउदी अरेबियाले गर्ने निश्चित भइसकेको छ। फिफाले उक्त देशलाई एकल आयोजक राष्ट्रका रूपमा अनुमोदन गरिसकेको छ।

मुख्य तथ्य (Quick Facts)

विषय	विवरण
प्रतियोगिता	FIFA World Cup 2030
विशेषता	१०० औँ वार्षिकोत्सव संस्करण
आयोजक	स्पेन, पोर्चुगल, मोरक्को
विशेष उद्घाटन खेल	उरुग्वे, अर्जेन्टिना, पाराग्वे
महादेश	३
आयोजक देश	६
सहभागी टोली	४८ (हालको निर्णय)
सम्भावित विस्तार	६४ टोलीबारे अध्ययन जारी
उद्घाटन खेल	८–९ जुन २०३०
मुख्य उद्घाटन	१३–१४ जुन २०३०
फाइनल	२१ जुलाई २०३० (प्रस्तावित)

२०३० को फिफा विश्वकप केवल अर्को विश्वकप मात्र होइन, विश्व फुटबलको सय वर्षे इतिहासको उत्सव पनि हुनेछ। पहिलो विश्वकपको जन्मभूमि उरुग्वेदेखि युरोप र अफ्रिकासम्म फैलिने यो प्रतियोगिताले फुटबल इतिहासमा नयाँ अध्याय लेख्ने अपेक्षा गरिएको छ।

बिभिन्न समाचार एजेन्सीको सहयोगमा तयार पारिएको सामाग्रि