अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ग्रिनल्यान्डलाई अमेरिकामा गाभ्ने आफ्नो प्रस्तावको विरोध नगर्न पश्चिमी सहयोगी राष्ट्रहरूलाई दबाब दिने र विरोध गरे व्यापारमा थप क्षति पुर्याउने धम्की दिएका छन्। यो कदमलाई अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूले अभूतपूर्व, असामान्य र अत्यन्तै खतरनाक भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
पछिल्लो एक वर्षमा ट्रम्प प्रशासनबाट विभिन्न किसिमका आर्थिक धम्कीहरू देखिए पनि, सहयोगी राष्ट्रको भूमि हडप्ने उद्देश्यसहित सार्वजनिक रूपमा गरिएको यस्तो दबाब कुनै पनि उदाहरण वा समानान्तरबिना आएको बताइन्छ। यदि यो धम्कीलाई गम्भीर रूपमा लिने हो भने, यसले नाटो (NATO) र सम्पूर्ण पश्चिमी गठबन्धन नै विघटनतर्फ धकेल्न सक्ने खतरा रहेको विश्लेषण गरिएको छ।
युरोपेली नेताहरूले ट्रम्पको यो अभिव्यक्तिलाई “अस्वीकार्य” भन्दै कडा प्रतिक्रिया जनाएका छन्। ग्रिनल्यान्ड र डेनमार्कमा ट्रम्पको योजनाविरुद्ध विरोध प्रदर्शनसमेत भएका छन्। धेरै देशका अधिकारीहरू आक्रोशभन्दा पनि अचम्मित भएको बताइन्छ, किनभने कुनै पनि सहयोगी राष्ट्रले अर्को सहयोगीको भूमि कब्जा गर्न यसरी धम्की दिन्छ भन्ने कल्पनासमेत गरिएको थिएन।
अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा अर्को ठूलो प्रश्न पनि उठेको छ— के ट्रम्पलाई यस्तो कदम चाल्न अमेरिकी कांग्रेस वा आफ्नै प्रशासनको समर्थन छ? कतिपय व्यापार अधिकारीहरू यसलाई ट्रम्पको सबैभन्दा ठूलो ‘TACO’ (Trump Always Chickens Out – अन्तिममा पछि हट्ने) धम्की हुन सक्ने अनुमान गरिरहेका छन्।
यसैबीच, क्यानडाको उदाहरण पनि चर्चामा छ। अमेरिकासँगको व्यापार घटेपछि क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले विश्वका अन्य देशसँग व्यापार विस्तार गर्ने रणनीति अपनाएका छन्। क्यानडाको अमेरिका बाहेकका देशसँगको व्यापार १४ प्रतिशतले बढेको छ, जुन अमेरिकासँग गुमेको व्यापारभन्दा बढी रहेको बताइन्छ। कार्नी हाल चीन भ्रमणमा छन् र “नयाँ विश्व व्यवस्था” को कुरा गर्दै चीनसँग व्यापार बढाउने प्रयासमा छन्।
केही महिनाअघि मात्र ट्रम्प प्रशासनले विश्वलाई “चीन बनाम बाँकी विश्व” भन्ने धारणा अघि सारिरहेको थियो। तर क्यानडाको हालको कदमले सो रणनीतिलाई नै चुनौती दिएको विश्लेषण गरिएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार, यही पृष्ठभूमिमा ट्रम्पको ग्रिनल्यान्डसम्बन्धी पछिल्लो धम्की आएको हुन सक्छ।
यदि ट्रम्पको धम्कीलाई गम्भीर रूपमा लिइयो भने, सबैभन्दा चिन्ताजनक पक्ष १० प्रतिशत भन्सार शुल्क होइन, सहयोगी राष्ट्रको भूमि कब्जा गर्ने तर्क र सार्वजनिक दबाबको राजनीति हो। विश्लेषकहरू प्रश्न गर्छन्— यदि चीन वा रुसले आफ्ना सहयोगी राष्ट्रहरूलाई यस्तै धम्की दिएका भए विश्वको प्रतिक्रिया कस्तो हुन्थ्यो?
ट्रम्पको सामाजिक सञ्जालमार्फत आएको यो घोषणाले अमेरिकी निर्णय प्रक्रिया कति सन्तुलित र व्यवस्थित छ भन्ने विषयमा पनि विश्वभर प्रश्न उठाएको छ।
बुधबार विश्व आर्थिक मञ्च (World Economic Forum) मा ट्रम्पले ती नेताहरूसँग भेट गर्ने तयारी गरिरहेका छन्, जसका देशहरूको अर्थतन्त्रलाई उनले धम्की दिएका छन्। अधिकांश विश्वले त्यतिन्जेलसम्म यो असाधारण धम्की कुनै न कुनै रूपमा फिर्ता लिइने आशा गरिरहेको छ।
प्रतिक्रिया